De dag dat het licht te fel werd
Je kent die dagen wel. De radio in de auto staat net te hard, de tl-buizen op kantoor lijken te zoemen en de vraag van een collega wat je vanmiddag gaat doen, voelt als de bekende druppel. Voor veel mensen die zichzelf herkennen in de term HSP, voelt overprikkeling als een onvermijdelijk lot. Een defect in de bedrading dat ervoor zorgt dat de wereld ongefilterd binnenkomt.
Het voelt vaak als een strijd tegen je eigen zintuigen. Je probeert jezelf te fixen door rustmomenten in te plannen, een noise-cancelling koptelefoon te dragen of sociale afspraken te mijden. Dat zijn fijne hulpmiddelen. Toch blijft de kernvraag vaak onbeantwoord: waarom reageert je binnenwereld zo fel?
De bril van waakzaamheid
Binnen 34.18 kijken we vaak naar 'de bril'. Een bril staat voor de overtuigingen waardoor jij naar de wereld kijkt. Heb je als kind geleerd dat je alleen veilig was als je de stemming van je ouders feilloos aanvoelde? Dan heeft een deel van jou een bril opgezet die gespecialiseerd is in scannen. Elk zuchtje, elke verandering in iemands stemgeluid wordt opgepikt als cruciale informatie.
Die overprikkeling is dan niet alleen een biologisch gegeven. Het is vaak de stem van een deel dat de wacht houdt. Wanneer je spreekt over overprikkeling bij HSP, spreken we eigenlijk over een systeem dat constant op 'aan' staat om te overleven. Je managers zijn druk bezig met het regisseren van de omgeving, zodat de pijn van een ander (of die van jezelf) je niet kan raken.
Wie houdt de wacht?
Stel je voor dat er in je binnenwereld een team van managers rondloopt. Eén manager is de Scanner. Deze zorgt dat je precies weet hoe iedereen in de kamer zich voelt. Een andere manager is de Perfectionist, die wil dat je geen fouten maakt zodat niemand kritiek op je heeft. Wanneer deze delen tegelijkertijd op volle toeren draaien, raak je overprikkeld. Het is simpelweg te veel werk voor je systeem.
Het is geen fout. Het is een laag. Deze delen doen dit namelijk met een reden. Ze beschermen vaak een balling: een deel van jou dat zich klein, onveilig of niet goed genoeg voelt. De brandweermannen in jou kunnen vervolgens ingrijpen als de prikkels echt te veel worden. Ze laten je bevriezen, zorgen dat je volledig op slot gaat of maken dat je wegvlucht in je telefoon of in slaap.
"Overprikkeling is vaak de taal van een systeem dat probeert te voorkomen dat een oude pijn geraakt wordt."
Zien is het begin
Het doel van 34.18 is niet om je hooggevoeligheid weg te poetsen. Het gaat om metanoia: een andere manier van kijken. In plaats van te vechten tegen de prikkels, kun je beginnen met opmerken wie er in jou zo zijn best doet. Wanneer je merkt dat het licht te fel wordt of het geluid te hard, kun je jezelf afvragen: welk deel van mij is nu zo alert? Wat probeert dit deel voor mij te doen?
Dit is waar het Zelf in beeld komt. Het Zelf is wie je in de kern bent. Het is die kalme plek onder alle ruis en drukte van de delen. Vanuit het Zelf kun je met zachtheid kijken naar de manager die zo hard aan het scannen is. Je hoeft hem niet weg te sturen. Je hoeft alleen maar te zien dat hij er is. Op het moment dat een deel zich gezien voelt door jou, kan de spanning vaak een klein beetje afnemen.
Ruimte voor herstel
Heel worden is geen terugkeer naar een staat waarin je nooit meer last hebt van prikkels. Het is meer als kintsugi: het goud op de plek waar het brak. Juist in die gevoeligheid ligt een enorme kracht verscholen, zodra de delen niet meer vanuit overleving hoeven te reageren. Je leert de last die je delen dragen langzaam herkennen en misschien uiteindelijk wel afleggen.
Je bent niet kapot en je hoeft niet gerepareerd te worden. Je bent gelaagd. En die lagen hebben een verhaal te vertellen over hoe jij tot nu toe hebt overleefd. Dat verhaal verdient je aandacht, in je eigen tempo.
Wil je meer weten over hoe je de taal van je binnenwereld kunt leren lezen? Het boek 34.18 — Gelaagd neemt je mee in deze manier van kijken.