De druk van het fixen
Je kent de momenten waarschijnlijk wel. Die momenten waarop je weer eens te fel reageerde tegen iemand van wie je houdt. Of die zondagavond waarop je merkt dat je uren hebt gescrold, terwijl je je eigenlijk wilde ontspannen. Je noemt het een probleem. Een fout in wie je bent. Iets wat je morgen anders, beter, of krachtiger moet aanpakken.
We hebben geleerd om naar onszelf te kijken als een project dat nooit af is. Als er iets hapert in hoe we functioneren, dan moet dat gerepareerd worden. We zoeken naar methodes, stappenplannen en hacks om dat lastige gedrag weg te krijgen. Er klinkt een stemmetje dat zegt dat je pas echt goed genoeg bent als die scherpe randjes eraf zijn.
Een andere bril
In de wereld van 34.18 kijken we anders. We draaien de aanname dat jouw gedrag een probleem is rustig om. Het gedrag waar je last van hebt, is geen fout. Het is een laag. Het is een reactie van een deel van jou dat op dit moment precies doet wat het denkt dat nodig is om je veilig te houden.
Wanneer we spreken over het fixen van onze problemen, gaan we ervan uit dat er iets kapot is. Dat voelt zwaar. Het legt een druk op je schouders om voortdurend aan jezelf te sleutelen. Maar wat als je die bril eens afzet? Wat als we het woord 'probleem' vervangen door 'bescherming'?
De managers en hun taak
Kijk eens naar dat deel dat altijd alles onder controle wil houden. We noemen dit de manager. Voor de buitenwereld lijkt het misschien een probleem dat je nooit echt kunt ontspannen, of dat je altijd de beste moet zijn. Maar voor dat deel van jou is het de oplossing. Het is gaan geloven dat de boel in elkaar stort als het de teugels even laat vieren.
Dit deel is geen vijand die je moet verslaan. Het is een laag die ooit is ontstaan om je te helpen overleven. Misschien leerde je vroeg dat je alleen veilig was als je geen fouten maakte. Die overtuiging is als een bril geworden waardoor je naar de wereld kijkt. Je ziet geen mogelijkheden, je ziet alleen risico's die gemanaged moeten worden. Het gedrag is dus niet het probleem. Het is een signaal dat een deel van jou zich op dit moment niet veilig voelt.
Ruimte voor het Zelf
Het omkeren van deze gedachte geeft lucht. Je hoeft niets te bevechten. Je mag gaan kijken. In plaats van te vragen: "Hoe kom ik hiervan af?", kun je jezelf de vraag stellen: "Welk deel is hier nu aan het woord, en wat probeert het voor mij te doen?"
Dat noemen we metanoia: anders leren kijken. Wanneer je merkt dat je weer in een oude groef schiet, kun je een klein beetje afstand nemen. Ergens onder al die reagerende delen ligt je Zelf. Dat is wie je in de kern bent. Het Zelf hoeft niets te fixen. Het is er gewoon, rustig en aanwezig, en het kan kijken naar de delen zonder erdoor te worden meegesleurd.
Zien is het begin
Herstel is niet het wegpoetsen van je geschiedenis of het verwijderen van lastige trekjes. Het lijkt meer op kintsugi, de Japanse kunst waarbij gebroken keramiek wordt gelijmd met goud. De breuklijnen blijven zichtbaar, maar ze worden onderdeel van het geheel. Ze maken het sterker en mooier.
Je hoeft vandaag niet te veranderen. Je hoeft alleen maar op te merken. Zie de manager die zo hard werkt. Zie de brandweerman die ingrijpt als de spanning te hoog wordt. Als je leert zien wat deze delen voor je proberen te doen, ontstaat er ruimte. Je beweegt langzaam van overleven naar leven. Niet omdat je jezelf hebt gefixt, maar omdat je eindelijk bent gaan kijken naar wat er werkelijk aan de hand is.
Geef jezelf de tijd om deze nieuwe bril eens op te zetten. Er klopt niets niet aan jou. Er zijn alleen lagen die verzacht willen worden door jouw aandacht.
Dit boek leunt op Internal Family Systems, een manier om je binnenwereld te lezen als een soort familie.
Wil je meer weten over hoe deze verschillende lagen in jou samenwerken? In de 34.18-methode ontdek je hoe je de taal van je eigen binnenwereld kunt leren spreken.